Шеър ва ғазал 🔵 @gazaltj قناة على Telegram

Шеър ва ғазал 🔵

Шеър ва ғазал 🔵
Шеър ва ғазалиёти шоирони Классик ва муосири форсу тоҷик
1,792 مشترك
465 صورة
22 فيديو
آخر تحديث 06.03.2025 23:58

Шеър ва ғазал: Тарих ва Аҳамияти Шеърӣ дар Форс ва Тоҷик

Шеър ва ғазал яке аз жанрҳои адибиест, ки дар адабиёти форсу тоҷик аз қадим то имрӯз омили муҳими таърихӣ ва фарҳангӣ боқӣ мондааст. Ин жанр, ки нишонаи ҳиссиёти амиқ ва ба таъриф ва тарғиби анъанот ва арзишҳои иҷтимоии мардуми форс ва тоҷик дониста мешавад, бо тарзҳои махсуси изофа ва фалсафаи амиқе, ки дар матнҳои он роҳ пайдо мекунад, фарқ мекунад. Адабиётшиносон ин ду жанрро танҳо ҳамчун шеъри қиссавӣ намедонанд, балки ба он маънии амиқ ва сиёсӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангиро низ медиҳанд. Ин мақола кӯшиш мекунад, ки таърих, таъмин, ва аҳамияти шиъри форс ва тоҷикро бо диққат шарҳ диҳад, инчунин ба назароти шоирони классик ва муосир роҷеъ шавад.

Шеър ва ғазал чӣ мебошад?

Шеър ва ғазал жанрҳои адибӣ мебошанд, ки дар онҳо эҳсосот, фикрҳо ва арзишҳо бо услуби хос ва образи аниқ ифода мешаванд. Шеър бештар дар шакли ритм ва рими кӯтоҳ, дар ҳоле ки ғазал одатан дар шакли ҷумлаҳои мустақил ва бо мавзуъҳои муҳаббат, афсонавӣ ва фалсафӣ пешкаш мешавад. Ин жанрҳо бо посухи хос ва эҷодии шоирон бо хусусиятҳои кулли ҳаёти инсон дар забори адибӣ ба ифода мерасанд.

Таърихи шеър ва ғазал дар фарҳанги форсу тоҷик ба асрҳои миёна бармегардад, вақте шоирон, чун Рӯдакии бузург, аввалин самтҳои шеъри классикро таъсис доданд. Ғазал, ки қисман дар адабиёти арабӣ пайдо шуда буд, бо усулҳои хос ва таъриф шудааст, ва ин жанр то имрӯз дар фарҳанги адибӣ боқӣ мондааст.

Кадом шоирони классик дар шеъри форсу тоҷик маъруфанд?

Дар таърихи адабиёти форсу тоҷик, шоирони классик, чун Ҷалолиддин Румӣ, Ҳофиз ва Саъдӣ, бо шеъри аъло ва офаридаҳои амиқи худ маълуманд. Ин шоирон бо ғазалҳои шод ва амиқ, дар бораи муҳаббат, ҳаёт ва аҳамияти инсон ишора мекунанд, ва онҳо то имрӯз дар дилу дидаи мардум зиндаанд.

Шоирони классик на танҳо бо назму шеъри амиқ маъруфанд, балки бо нохун ва тарзи коркарди фалсафӣ ва иҷтимоии онҳо, онҳо силсилаҳои эҷодиро таъсис доданд, ки шеъри муосирро таҳти таъсир қарор доданд.

Шеър дар асрҳои муосир чӣ гуна пешравӣ кардааст?

Дар асрҳои муосир, шеъри форсу тоҷик бо таъсироти фарҳангии гуногун, аз қабили ҷаҳонишавӣ ва инноватсияҳо такомул ёфтааст. Шоирон дар ин давра, чун Тоҳир Ҷалолӣ ва Гулназар, бо истифода аз мавзӯъҳои ҳозира ва фаъолияти рӯзмарра ўзодона худро ифода мекунанд, ки ин бисёр ҳаво ва дидгоҳҳои навро бармеангезад.

Инчунин, шеъри муосир разнообразный ва бо хислатҳои креативӣ бой аст, чуноне ки баҳрии ивазшавии мақсад ва тарзҳои ифода боис шудааст, ки шоирон на танҳо ба анъаноти классик, балки ба мавзӯъҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ низ диққат додаанд.

Аҳамияти шеъри форсу тоҷик дар фарҳанг чӣ гуна аст?

Шеър ва ғазал ҳамчун ҷузъи муҳими фарҳанги форсу тоҷик ва асоси пойдории арзишҳо ва анъанот дониста мешаванд. Онҳо на танҳо боиси таърифи мавзуъҳои ишқ ва ҳаёт мешаванд, балки ҳамчунин ифодаи арзишҳои иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва сиёсӣ мебошанд. Ҳар гоҳе, ки инсон эҳсосот ва фикрҳои худро нишон медиҳад, шеъри форсу тоҷик на фақат унсури эҷодикунӣ, балки воситаи муошират ва фаҳмидани дунёи атрофи инсон мебошад.

Кулли адабиёти шеъри форси тоҷик дар ташаккули шеносии фарҳангӣ ва таърихии мардуми тоҷику форс нақши муҳимеро бозидааст. Шоирон дар давраҳои гуногун бо эҷодоти худ калимаҳоро ба силсилаи хунар ва идеяҳои нав табдил медоданд, ки ҳоло ҳам дар андеша ва фарҳанги мардум таъсир гузоштааст.

Кадом мавзӯъҳо бештар дар ғазалҳои форсу тоҷик баррасӣ мешаванд?

Ғазалҳои форсу тоҷик одатан дар бораи муҳаббат, дустӣ, хирад, ва масоили иҷтимоӣ ва фалсафӣ мавзуъ мешаванд. Шоирон бо истифодаи образ ва тасвирҳои амиқ аз пиндор ва эҳсосот, ҷумлаҳои худро амиқта нигоҳ дошта, ҷаҳони худро бо шоҳкортари зебоии шеъру ғазал ифода мекунанд.

Мавзӯъҳои тоҷи ва ғазал дар ин жанр на танҳо ҳиссиёти шахсӣ, балки масъалаҳои иҷтимоии кунунӣ ва таърихи фарҳангиро низ фаро мегиранд. Ин мавзӯъҳо, иродат, ҳаёти иҷтимоӣ, ва табаддулот дар равандҳои таърихӣ ва иҷтимоӣ, бо як дидан ва ҷаҳони амиқ ба назар мерасанд.

قناة Шеър ва ғазал 🔵 على Telegram

Дар канали Telegram-i "gazaltj", Шеър ва ғазалиёти шоирони Классик ва муосири форсу тоҷик бо шоирони бардоштагон ва яке аз обунаи машҳур ба шееърии тоҷик муосир дарод. Ҳар рӯз дар ин канал метафсилот ва шеърҳои худро бо дигар аҳамиятҳои фарзноиятӣ мебахшанд. Ин канал мекунад меҳрат ба фарзанаҳои машҳур ва наввори шоирони тоҷик, ки ҷашн ёфтанд аз замини адабияти нашрӣ. Ҳар китоб аз муосирони ҷаҳон ба забони тоҷик дар ин канал муносибат ёфтааст. Ҳамчунин, канал медиаи иҷрои шеъриёти муосир ва классик барои озодии тафаккур ва аз лаҳзаи як дигар гардидааст. Тарзи гуфтугӯю, лаҳзаи шеърӣ ва муддати 'ғазала' ин каналро маҷмҷӯъ мекунад ва онро барои тамошо ва лабхандӣ барои ҳамаши дилфарзонон тавсия мекунад.

أحدث منشورات Шеър ва ғазал 🔵

Post image

Нишоти зиндагонӣ бо ғами мурдан намеарзад,
Ҳаёти Хизр агар ёбӣ ба ҷон кандан намеарзад.

Ба илму фазл агар алломаи олам шавӣ, эй ҷон,
Ба як ҳарф аз хати аъмоли худ хондан намеарзад.

Агар пушти фалак аз бори тоъоти ту хам гардад,
Ба мезони ҳисоб охир ба санҷидан намеарзад.

Накиру Мункар аз ҳоли ту баъд аз марг мепурсад,
Ҷавоби ин суол охир ба пурсидан намеарзад.

Ба ишрат гар нишинӣ солҳо дар бистари роҳат,
Ба хишти зери паҳлӯ дар лаҳад хуфтан гамеарзад.

Ба Ҷаннат гар набошад ваъдаи дидораш, эй Ҷомӣ,
Тамоми ҳуру ғилмонаш ба як дидан намеарзад.
(Абдураҳмони Ҷомӣ)

https://t.me/gazaltj

06 Mar, 00:58
466
Post image

Моему гиряе, ки ба тӯфон мусоҳиб аст,
Мижгони дидае, ки ба марҷон мусоҳиб аст.

Маҷнунсифат зи дурии васли ту дур нест
Дасти алам ба чоки гиребон мусоҳиб аст.

Булбул ҳазор нолаву зорӣ, ки бенаво
Мурғи дилам ба зулфи парешон мусоҳиб аст.

Хоҳӣ ҳарири бистару ё хоҳ бӯрё
Паҳлуи бахти мо ба мағелон мусоҳиб аст.

Зоди раҳе бисоз биёяд ба роҳи ишқ,
Ошиқ ҳамеша бар сару сомон мусоҳиб аст.

Нозам ба сабру ҳавсалаи дил, ки умрҳост
Дар тангнои сина ба афғон мусоҳиб аст.

Махфӣ, зи сӯзи оташи ишқи ту солҳост
Бо ман ҳамин ду дидаи гирён мусоҳиб аст.
(Зебуннисо)

https://t.me/gazaltj

04 Mar, 11:42
696
Post image

Чун аз ин дайри фано охир бибояд бор баст,
Аввал афкан боре, эй дил, бори ҳастӣ, ҳарчи ҳаст.

Оқибат хоҳад шикаст аз марг шохи нахли умр,
Беҳ зи зӯри дасти тақво нафсро додан шикаст.

Барфикан аз рӯи даст асбоби олам пеш аз он-к,
Надҳадат суде газидан аз таҳайюр пушти даст.

Чун баландонро фитодан лозим омад, паст бош,
Нест мумкин уфтодан ҳеҷ гаҳ бар хоки паст.

Хешро бехуд кун аз ҷоми фано, то кай худӣ,
К-андар ин дайри куҳан беҳ майпараст аз худпараст.

Ҷоҳи дунё чоҳ дон, ҷастан тавонӣ аз сараш,
Чун дарафтодӣ дар ӯ натвон зи қаъри чоҳ ҷаст.

Пиразан шуд даҳр, агар мардӣ ба гирди ӯ магард,
Гарчи зан шуд, лек мард онро шумар, к-аз вай бираст.

Баҳри гулҳо хори гулзори ҷаҳон машмор саҳл,
3-он ки ҳукми тир дорад, чун даруни чашм ҳаст.

Фониё, чун ҳушёрӣ нест ҷуз ранҷу малол,
Дафъи ҳушёрӣ чу дорӣ ком, шав маҷнуну маст.
(Алишер Навоӣ)

https://t.me/gazaltj

03 Mar, 07:53
784
Post image

Ай Худо, ин васлро ҳиҷрон макун!
Сархушони ишқро нолон макун!
Боғи ҷонро тозаву сарсабз дор!
Қасди ин мастону ин бустон макун!
Чун хазон бар шоху барги дил мазан,
Халқро мискину саргардон макун!
Бар дарахте, к-ошёни мурғи туст,
Шох машкан, мурғро паррон макун!
Ҷамъу шамъи хешро барҳам мазан!
Душманонро кӯр кун, шодон макун!
Гарчи дуздон хасми рӯзи равшананд,
Он чи мехоҳад дили эшон, макун!
Каъбаи иқбол ин ҳалқа-сту бас,
Каъбаи уммедро вайрон макун!
Ин таноби хаймаро барҳам мазан,
Хаймаи туст, охир, ай султон, макун!
Нест дар олам зи ҳиҷрон талхтар,
Ҳар чи хоҳӣ, кун, валекин он макун!
( Мавлоно Ҷалолуддини Румӣ)

https://t.me/gazaltj

26 Feb, 16:31
2,391